Gesher

Demografia Izraela

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:14:29 +0000

Założone w 1948 roku Państwo Izraela w zamyśle miało stać się ojczyzną dla Żydów żyjących w diasporze rozproszonej po całym świecie. Obecnie trzy czwarte mieszkańców tego kraju to wyznawcy judaizmu. Znaczna ich część urodziła się już w swej nowej ojczyźnie. Pozostali pochodzą głównie z Europy i Ameryki Północnej. W zasadzie każda osoba narodowości żydowskiej może przyjechać do Izraela i uzyskać jego obywatelstwo. Chociaż patrząc z zewnątrz mówimy często w uproszczeniu o jednej kulturze w obrębie Państwa Izraelskiego, musimy mieć świadomość jej ogromnej różnorodności. Nie jest rzeczą możliwą, by w przeciągu nieco ponad pięćdziesięciu lat ludzie żyjący nieraz przez pokolenia w całkowicie odmiennych krajach świata w pełni się zasymilowani. Nawet religia judaistyczna, która przez tysiąclecia łączyła swych wyznawców jest wewnętrznie zróżnicowana poprzez schizmy. Podobnie język jakim na co dzień posługiwali się między sobą Żydzi w czasach rozproszenia nabrał wielu cech charakterystycznych dla rejonu świata, w jakim przyszło im przebywać.

Literatura w Izraelu

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:14:12 +0000

Biorąc pod uwagę wyniki badań czytelnictwa z ostatniego roku, Polacy nie są zbyt zapalonymi czytelnikami książek. Porównując nasze zainteresowanie literaturą z Izraelem, wypadamy niezwykle blado. Okazuje się, że w tym niewielkim kraju poziom czytelnictwa jest bardzo wysoki. Połowa dorosłych sięga po przynajmniej jedną książkę miesięcznie. Zarówno proza jak i poezja najczęściej pisana jest w języku hebrajskim, który swą pozycję zaczął odzyskiwać od połowy dziewiętnastego wieku. Do najbardziej popularnych za granicą pisarzy tego kraju należy Amos Oz. W Polsce ukazało się kilka jego książek, które zdobyły bardzo przychylne recenzje. Jednym z najważniejszych wydarzeń rynku czytelniczego w Izraelu są odbywające się co roku w czerwcu targi. To tak zwany Tydzień Książki Hebrajskiej, na którym prezentowany jest dorobek pisarzy żydowskich z całego świata. Połączony jest on również z konkursem o najważniejszą i najbardziej prestiżową w dziedzinie literatury Nagrodę Sapira przyznawaną za stworzenie dzieł wyróżniających się swym kunsztem i doniosłością.

Edukacja w Izraelu

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:13:53 +0000

Na całym świecie zaobserwować możemy bardzo wiele rozmaitych systemów edukacji. Izrael wyróżnia się jednym z najdłuższych średnich okresów trwania nauki na kontynencie Azjatyckim. Łącznie, aby zyskać możliwość zdawania egzaminu dojrzałości należy ukończyć dwanaście klas. Obowiązek edukacji jest natomiast nałożony na wszystkie dzieci i młodzież w wieku od trzech do osiemnastu lat. Podobnie jak w Polsce obowiązuje trzystopniowy system kształcenia. Pierwszym etapem jest szkoła podstawowa trwająca sześć lat. Później młodzież uczęszcza do trzyletniej szkoły średniej. Ostatnim etapem jest trzyletnie liceum. Zatem izraelski system publicznego szkolnictwa świeckiego jest bardzo podobny do naszego. Natomiast w tym niewielkim kraju wyróżnić możemy jeszcze cztery rodzaje szkół. Ze względu na bardzo dużą rolę religii istnieją szkoły wychowujące uczniów w duchu konkretnego wyznania. Do tego typu doliczyć należy także te bardzo ortodoksyjne. Pozostają jeszcze szkoły komunalne, a także arabskie, z których korzysta głównie ta mniejszość narodowa.

Stolica Izraela

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:13:01 +0000

Stworzenie nowego Państwa Izraela w roku 1948 niosło ze sobą wiele trudności. Wśród nich była również konieczność zbudowania od podstaw całej administracji. Stabilizacji nowego kraju wcale nie ułatwiały konflikty zbrojne, które nękały Izrael już od pierwszych dni jego zaistnienia na mapie świata. Przez długie lata nawet na arenie międzynarodowej nie uznawano statusu suwerenności Państwa Izraelskiego. Chociaż z czasem stopniowo rządy innych krajów zaczęły aprobować jego istnienie, o tyle sprawa stolicy wciąż pozostaje kwestią sporną. Oficjalnie miastem pełniącym tę najważniejszą funkcję jest Jerozolima. Ponieważ pozostaje ona dla wielu przede wszystkim miejscem kultu, jak i silnym punktem zapalnym wielu sporów, niektóre kraje, w tym Polska, swe jednostki dyplomatyczne lokuje w Tel-Awiwie. Miasto to jest również uważane za właściwe centrum gospodarcze Izraela. Wobec takich działań status Jerozolimy wydaje się problematyczny, jednak nie staje się to istotną komplikacją dla funkcjonowania całego kraju.

Kultura Izraela

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:12:33 +0000

Całe tysiąclecia spędzone w diasporze rozrzuconej po całym świecie istotnie wpłynęły na kształt obecnej kultury żydowskiej. Rzeczą zdumiewającą jest fakt, że przez cały ten czas narodowi temu udało się zachować odrębność tradycji i zwyczajów przy jednoczesnej asymilacji. Chociaż pozostał wspólny język i najważniejsze wartości, zależnie od miejsca w jakim przyszło żyć przedstawicielom diaspory nierzadko przez długie pokolenia, zaczęły pojawiać się pewne różnice. Przykładowo, powstały różne dialekty jakimi na co dzień posługiwali się między sobą Żydzi innych regionów Europy. Stad też po utworzeniu w roku 1948 Państwa Izraelskiego początki budowania wspólnej rzeczywistości wcale nie okazały się proste. Jednakże na przestrzeni lat doświadczenia zgromadzone poprzez życie wśród rozmaitych kultur wpłynęły pozytywnie na formowanie się nowej kultury narodowej. Stała się ona niezwykle bogata i różnorodna. Więzi łączące wyznawców judaizmu przez setki lat i tym razem nie okazały się słabsze.

Sąsiedzi Izraela

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:11:55 +0000

Sytuacja państwa nie istniejącego przez tysiąclecia, a odtworzonego niewiele ponad pół wieku temu, nie należy do łatwych. W przypadku Izraela, powołanie tejże jednostki do istnienia niemal natychmiast stało się źródłem wielu napięć. Młody kraj musiał od pierwszych dni walczyć o zachowanie suwerenności przed najazdem sąsiadów. Stopniowo sytuacja zaczęła się stabilizować. Nie oznacza to jednak całkowitego ustania rozruchów na terenie Izraela, a także w pamięci pozostają nam wciąż walki z tego rejonu świata sprzed kilku lat. Jest to mimo wszystko teren na tyle niespokojny, iż nawet krótkie okresy spokoju wydają się błogosławieństwem. Współcześnie Izrael od północy graniczy z Libanem. Północny wschód zajmuje Syria, natomiast na wschodzie znajduje się Jordania. Największym z sąsiadów Izraela jest przylegający doń od południowego zachodu Egipt. W początkach istnienia Państwa Izraela był on bardzo realnym zagrożeniem dla utrzymania się młodego kraju. Wciąż natomiast żywy jest konflikt z Autonomią Palestyńską.

Geografia Izraela

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:11:39 +0000

Izrael nie należy do państw szczególnie rozległych, ale specyfika jego położenia sprawia, że jest bardzo różnorodnie ukształtowany. Na południu kraj odgranicza pustynia Negew, która ułożona jest na wyżynie. Przez większą część roku pozbawiona wody niemal całkowicie, ożywa w miesiącach, kiedy to padające deszcze tworzą rzeki i strumienie okresowe. Jednakże nawet one szybko wysychają. Na północy kraju dominują pasma górskie Galilei i Karmelu, a także Wzgórza Golan. Tereny te ze względu na niezbyt korzystne warunki do życia są słabo zamieszkane. Ponad połowa obecnej ludności Izraela znalazła schronienie na zielonej równinie Szaron, leżącej przy morskim wybrzeżu. Panują tam warunki na tyle dogodne, iż możliwa stała się uprawa roślin i hodowla zwierząt na większą skalę. Na ukształtowanie terenu większości państwa wpływa rzeka Jordan płynąca niezmiennie swą doliną, która stanowi fragment ogromnego Rowu Abisyńskiego. Rzeka ta ma ogromne znaczenie dla miejscowej ludności nie tylko jako źródło słodkiej wody, ale również z powodu wielu związków z religią.

Państwo Izrael

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:08:45 +0000

Przez wieki naród żydowski nie posiadał własnego państwa. Stanowiąc mniejszości narodowe w wielu krajach całego świata, ludzie złączeni poprzez wspólnie wyznawaną religię zaczynali żyć w coraz bardziej związanych ze sobą grupach. Przetrwanie kultury żydowskiej opiera się na niezwykłej dbałości o zachowanie odrębności własnego języka i tradycji, a także doskonałych zdolnościach do dostosowywania się do warunków, w jakich przyszło żyć na terenie danego kraju. Dopiero w roku 1948 na mocy decyzji Organizacji Narodów Zjednoczonych utworzone zostało Państwo Izrael. Jednakże już od samych początków swego istnienia narażone było na wiele niebezpieczeństw. Szybko popadło w konflikty ze swymi sąsiadami. W ostateczności, zbrojne konflikty przyniosły poszerzenie granic. Nie zmieniło to mimo wszystko trudnej i problematycznej sytuacji Izraela na arenie międzynarodowej. Nie wszystkie kraje zaaprobowały jego niepodległość. Na szczęście z biegiem lat, kiedy młode państwo ustabilizowało się gospodarczo i politycznie, wzmocniła się także jego pozycja w regionie.

Poszukiwacze przygód

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:08:27 +0000

Wytrawni podróżnicy w miarę zwiedzania coraz większej liczby miejsc naszego globu wciąż szukają nowych wrażeń. Niekiedy nie czują lęku nawet przed regionami niespokojnymi, w których bynajmniej nie rzadko dochodzi do rozruchów i walk. Jeśli należymy do tego typu zwolenników przygód, możemy wybrać się do Izraela. Ilość środków finansowych, jakie wydawane są przez rząd tego niewielkiego kraju na ochronę turystów przed wszelkimi niebezpieczeństwami jest bardzo duża. Pomimo zdarzających się niekiedy starć i konfliktów, liczba turystów odwiedzających państwo wzrasta z roku na rok. Nieustannie przyciągają bardzo istotne dla wyznawców chrześcijaństwa, a także judaizmu miejsca związane z kultem. Najsłynniejsze z miast Izraela, Jerozolima, będące niewątpliwie najważniejszym miastem dla turystów, którymi kierują pobudki religijne, jest jednocześnie silnym punktem zapalnym w konflikcie z Palestyńczykami. Zdarza się, że turyści nawet po uzyskaniu niezbędnych zezwoleń nie mogą się dostać do miejsc kultu, gdyż strefa została zamknięta przez wojsko z powodu rozruchów.

Izraelskie kibuce

janset — Mon, 10 Jan 2011 16:08:08 +0000

Rzeczą fascynującą można określić fakt, że gospodarka jednego z państw współczesnych prosperuje bardzo udanie dzięki jednostkom rolnym, które opierają się częściowo na zasadach będących osobliwym połączeniem idei socjalizmu i syjonizmu. W Izraelu funkcjonuje wiele tak zwanych kibuców, które obecnie swoją działalność dotyczącą upraw i hodowli rozszerzają również stopniowo o przemysł. Jedną z tego typu jednostek jest Gesher HaZiv położony na północy kraju na równinie nadmorskiej Zachodniej Galilei. Nazwę tego kibucu przetłumaczyć można jako Most Chwały, co upamiętnia śmierć 14 żydowskich bojownikow podczas akcji wysadzania mostów w czasie walk w Mandacie Palestyny. Na jego powstanie złożyła się ludność pochodząca z dwóch zasadniczo różnych grup. Pierwszą z nich stanowili amerykańscy imigranci, drugą natomiast uchodźcy ze zniszczonego kibucu Bet HaArava. Asymilacja i nawiązanie efektywnej współpracy jednak nastąpiły szybko. Obecnie w Gesher HaZiv kwitnie wręcz intensywna uprawa rolna opierająca się w dużej mierze na plantacjach bananów.